فروردین ۱۸ ۱۳۹۸ 0دیدگاه

همه چیز درباره ی کپسول آتش نشانی

کپسول آتش‌نشانی در سر تاسر دنیا بخشی از خاموش‌کننده‌های آتش به حساب می‌آید که به دلیل داشتن قابلیت حمل دستی و با توجه به نوع آتش ترکیبات متفاوتی مثل آب، پودر و گاز، گاز دی‌اکسید کربن و بیورسال را با فشاری که بر روی آتش می‌آورد منجر به خاموشی آن می‌شود.

همان طور که در تصویر هم مشاهده می‌کنید. کپسول‌های آتش‌نشانی شامل استوانه‌های فلزی محکمی می‌باشند که به کمک آب یا یک نوع ماده خفه‌کننده مثل گاز دی اکسید کربن(CO2) پر شده‌اند. چنانچه اهرمی را که در قسمت بالای این استوانه قرار گرفته است را بفشارید، به محض انجام این حرکت با فشار بسیار زیاد ماده‌ای از کپسول بیرون می‌آید. به این ترتیب لوله‌ای در این کپسول‌ها تعبیه شده است که، مخزن تحت فشار کپسول را به بخش بالایی کپسول آتش‌نشانی وصل می‎کند و از طرفی یک شیر فنری نیز مسیر میان لوله را به دهانه خروجی سد کرده است. در بخش بالای سیلندر، سیلندر کوچک دیگری قرار دارد که با گاز فشرده‌ای همچون دی‌اکسید کربن پر شده است و در ادامه یک شیری که بر آن نصب شده مانع منتشر شدن گاز دی‌اکسید کربن در کپسول آتش‌نشانی می‌شود.

همواره یادآور می شویم که برای استفاده از وسیله‌ای مثل کپسول آتش‌نشانی بایستی ضامنکپسول را کشیده و اهرم آن را فشار داد. به این ترتیب این اهرم یک میله را فشار می‌دهد تا شیر فنری را به سمت پایین فشار دهد و سبب باز شدن مسیر خروجی شود. در نتیجه گاز فشرده شده در اثر فشار آزاد می‌شود و با نیروی قابل توجهی از مخزن به دهانه خروجی انتقال می‌یابد و در نهایت، خارج می‌شود.

بایستی کپسول آتش‌نشانی را به طور مستقیم بر روی سوخت هدف‌گیری و روی تمامی قسمت ‌های سوخت پخش کرد. از اینرو کپسول را در ابعاد گوناگون و گازهای متفاوت ایجاد می‌کنند.

انواع مختلف محتوای کپسول آتش نشانی:
گاز دی اکسید کربن(co2)، پودر و گاز، هالوژن، آب و غیره… که هر کدام از آنها کاربرد مخصوص به خود را دارد.

ویژگی‌های کپسول آتش‌نشانی:

وزن کپسول آتش‌نشانی

در کپسول آتش‌نشانی وزن خاموش‌کننده‌های دستی متفاوت است، به این ترتیب از یک کیلوگرمی تا ۱۴ کیلوگرمی یا ۱۴لیتری آن وجود دارد تا یک نفر بتواند به راحتی آن را حمل کند.
اندازه‌های بزرگ‌تر این وسیله بخاطر وزن زیاد بر روی چرخ قرار گرفته و البته گاهی مواقع بعضی از آن‌ها در جای مشخصی به صورت ثابت نصب می‌کنند که دیگر نمی‌شود به آن لفظ دستی داد و به آنها در اصطلاح کپسولهای آتش‌نشانی چرخدار گفته می شود.

انواع مختلف مواد کپسول‌های آتش‌نشانی

در هر حال زمانی که مواد اطفاء کننده حریق کپسول آتش‌نشانی متفاوت باشند کاربرد خاموش‌کننده‌ها هم متفاوت خواهد بود و از سویی مواد در حال احتراق، نیز باهم فرق خواهند داشت. پنج نوع مواد اطفاء کننده حریق با کاربرد متفاوت در خاموش‌کننده‌ها وجود دارد که به صورت فهرست وار برای شما عنوان می شود:

۱- کپسول‌های آتش‌نشانی حاوی آب WATER FIRE EXTINGUISHER

۲- کپسول‌های آتش‌نشانی حاوی پودر POWDER FIRE EXTINGUISHER

۳- کپسول‌های آتش‌نشانی حاوی گاز CARBON DIOXIDE FIRE EXTINGUISHER

۴- کپسول‌های آتش‌نشانی حاوی کف EXTINGUISHER FOAM FIRE

۵- کپسول‌های آتش‌نشانی حاوی مواد هالوژن دار HALOGENATED FIRE EXTINGUISHER

فشار کپسول آتش‌نشانی

در سالهای گذشته قبل از روی کار آمدن کپسول آتش‌نشانی، برای خاموش کردن آتش از سطل شن یا قوطی‌های حاوی پودر استفاده می‌کردند، به عبارتی عامل فشار برای تخلیه این مواد وجود نداشت و در این حالت فرد می‌بایست در هنگام آتش سوزی با دست آن را بر روی آتش می‌پاشید، منتها در حال حاضر جهت پرتاب مواد اطفاء کننده از عامل فشار که در داخل سیلندرهای کپسول آتش‌نشانی وجود دارد استفاده می‌کنند که آن عامل‌ها به قرار زیر است:

۱- فشار گاز بی‌اثر همانندN2 به درون سیلندر

۲- فشار گاز دی اکسید کربن CO2 که در درون کارتریج قرار دارد

نحوه کارکرد سیلندرهای کپسول آتش‌نشانی

سیلندرهای کپسول آتش‌نشانی به دو طریق عمل می‌کنند اولی به صورت مستقیم و دومی به صورت وارونه، البته روش وارونه یا واژگون در ارتباط با خاموش‌کننده‌های قدیمی تر سودا اسید یا فوم شیمیایی می‌باشد.

الف ـروش واژگون خاموش کننده:

برای اینکه بتوان به راحتی ماده اطفائیه را خارج کرد، بایستی آن را به شکل وارونه (سر و ته) گرفت در غیر اینصورت ماده اطفائیه عمل نمی‌کند و تنها عامل فشار از آن تخلیه می‌‌شود. جهت تشخیص این نوع کپسول آتش‌نشانی یک دستگیره تا شونده در ته سیلندر وجود دارد.

ب ـ روش مستقیم خاموش کننده:

در این گونه از کپسول آتش‌نشانی نیازی به واژگون کردن خاموش‌کننده نیست و بایستی از دستگاه به صورت مستقیم استفاده کرد. توجه نمایید در صورتی که خاموش‌کننده‌ای را که کاربرد آن مستقیم است سر وته کنیم عامل فشار آن از نازل NOZZLE بیرون می‌آید و در مقابل چنانچه کپسول آتش‌نشانی نوع واژگون را مستقیم نگه داریم همین کار انجام می‌شود.

نیروی پرتاب

بخاطر اینکه بتوان در هنگام پاشیدن مواد خاموش کننده‌ی کپسول آتش‌نشانی بر روی آتش عملکرد درستی داشت، بایستی فواصل مناسب را تا آتش به خوبی رعایت کرد. در هر حال خاموش‌کننده باید توان و قدرت پرتاب داشته باشد، که حداقل فاصله ۲ متر و حداکثر آن ۷ متر می‌باشد.

درصد تخلیه دستگاه: میزان درصد تخلیه مواد کپسول‌های آتش‌نشانی اطفاء حریق در شرایط عادی و شارژ کامل دستگاه می‌باشد.

زمان تخلیه دستگاه: این مدت زمان در کپسول‌های آتش‌نشانی با توجه به مواد اطفاء حریق و وزن یا حجم آن‌ها متفاوت خواهد بود.

تست فشار در کپسول آتش‌نشانی

معمولاً قبل از کار با کپسول آتش‌نشانی برای اطمینان از وجود فشار کافی در درون خاموش‌کننده های اطفاء حریق، تست‌هایی را صورت میدهند: الف) روش وزن کردن: ابتدا کارتریج را از خاموش‌کننده جدا کرده و وزن می‌کنیم در صورتی که بیش از ۱۰٪ از وزن گاز درون آن کاسته شده باشد باید دو مرتبه شارژ شود. ب) روش فشارسنج: عموماً خاموش‌کننده‌هایی که به وسیله هوای فشرده عمل می‌کنند، توسط فشارسنجی که درون سیلندر قرار داده شده فشار موجود را نمایش میدهد. ج) روش تست محلول‌ها: همواره خاموش‌کننده‌هایی که فشار آن‌ها به کمک تولید گاز در اثر واکنش شیمیایی دو ماده فراهم می‌گردد، به این شکل اندازه‌گیری گاز تولیدی انجام می‌‌شود که در این زمان مقداری از مواد شیمیایی موجود در سیلندر را با همدیگر ترکیب کرده و میزان گاز تولید شده را حساب می‌کنند.

محافظت از آسیب دیدگی بدنه سیلندر کپسول آتش‌نشانی اطفاء حریق: ضعیف شدن ضخامت بدنه کارتریج در اثر زنگ زدن و آسیب دیدن فلز از داخل یا خارج باعث می‌شود خطراتی را برای خاموش‌کننده ها به وجود آورد. به همین دلیل برای جلوگیری از زنگ زدگی عموماً به روش پایین بدنه کارتریج راحفاظت می‌کنند. الف) بکارگیری از فلز ضد زنگ ب) سطح داخل و خارج را با یک ماده ضد زنگ می پوشانند ج) از درون بدنه یا روی کارتریج روکش پلاستیک می‌کشیدن.

تست بدنه: در کل هنگام ساخت و تولید، بدنه کپسول آتش‌نشانی را تست می‌کنند تا از مقاومت آن‌ها در مقابل فشار مطمئن شوند. الف) روش آزمایش مکانیکی نشت کردن ب) آزمایش در ارتباط با حداقل ضخامت بدنه ج) تست از هم پاشیدگی د) تست فشار عملکرد (فشار عملکردی بالاترین میزان فشاری است که بدنه خاموش‌کننده در شرایط عادی کار تحمل می‌کند و میزان آن تقریباً نصف فشاری که بدنه با آن امتحان می‌شود).

آزمایش‌های معمول کپسول آتش‌نشانی

تمامی کپسول آتش‌نشانی باید توسط مصرف‌کننده یا کارخانه سازنده تست شود.

الف)کنترل ماهیانه: این کنترل و بررسی با توجه به شرایط آب و هوای هر منطقه از یک ماه الی سه ماه یک مرتبه صورت می‌گیرد که در این حالت خاموش‌کننده بایستی از نظر ظاهری و نیز سالم بودن پلمپ، قرارگیری در مکان مناسب، کاهش نیافتن فشار، سالم بودن نازل و آسیب نخوردن کنترل شود.

ب) کنترل سالیانه: برای اینکه از عملکرد مواد اطفائیه درون کپسول آتش‌نشانی بر روی حریق مطمئن شوید بایستی بعضی از آن‌ها در حریقهای آزمایشی و آموزشی مصرف کرده و بعد خاموش‌کننده را شارژ و برای استفاده آماده کرد.

ج) تست بدنه در برابر فشار: با عنایت به استاندارد یا توصیه کارخانه سازنده کپسول آتش‌نشانی هر ۲ سال یکبار بدنه کپسول آتش‌نشانی در مقابل فشار از نظر مقدار مقاومت آزمایش هیدرواستاتیک می‌شود.

انواع کپسول آتش‌نشانی

کپسول آتش‌نشانی محتوای آب

کپسول آتش‌نشانی حاوی آب به دو گونه تقسیم می‌شوند: یکی خاموش‌کننده‌های آب تحت فشار که، این دسته از خاموش‌کننده‌های دستی عموماً دارای ظرفیت ۹ لیتری یا بیشتر آب خالص می‌باشند و آنها برای استفاده در آتش‌سوزیهای گروه A مورد استفاده قرار می‌گیرند. بدین ترتیب یکی از مشکلاتی که این مدل از خاموش‌کننده‌ها دارند آن است که در مناطقی که درجه حرارت آن پایین تر از ۴ درجه سانتیگراد می‌باشد آن آبها غیر قابل استفاده هستند، زیرا آب در این دما یخ می‌زند. بنابراین کارخانه‌های سازنده این خاموش کننده‌ها برای برطرف شدن این مشکل در مناطق یادشده به جای آب از محلول ضد یخ ویژه استفاده می‌کنند که حتی آن را می‌شود در دمای پایین تر از ۴ درجه سانتی گراد هم به کار برد.

نیروی پرتاب اینگونه از خاموش‌کننده بر طبق استاندارد کشور انگلیس ۷ متر بوده منتها در استاندارد آمریکا این عدد به ۱۰ تا ۱۲ متر رسیده است. از این مدل کپسول آتش‌نشانی می‌توان به صورت متوالی استفاده کرد. زمان تخلیه آن به صورت مداوم بر طبق استاندارد انگلیس ۶۰ ثانیه در حالی که بر اساس استاندارد آمریکا ۵۵ ثانیه است.

به دلیل اینکه بدنه این مدل سیلندر بدون وقفه تحت فشار است، بایستی مقاومتی برابر با ۴۰ اتمسفر
را برخوردار باشد. عموماً فشارسنجی بر روی درپوش خروجی این نوع خاموش‌کننده‌ها تعبیه شده است. این فشارسنج یادشده دو هدف را دنبال می‌کند:

۱ـ اول اینکه، بایستیفشار درون سیلندر را تعیین کرد.

۲ـ دوم اینکه زمانی فشار سیلندر تخلیه می‎‌شود که سیلندر شیر ایمنی نداشته باشد، که در این حالت چنانچه فشار درون سیلندر کپسول آتش‌نشانی به هر علتی بالا برود فشار سنج از هم می‌پاشد. عموماً شیر خروجی این مدل از خاموش‌کننده‌های دستگاه به شکل اهرمی است و برای جلوگیری از تخلیه آن یک پین که سر آن به صورت گرد است در قسمت پایینی اهرم قرار می‌دهند که به اصطلاح به آن ضامن هم گفته می‌شود. باید برای استفاده از این خاموش‌کننده‌ها، در آغاز کار ضامن را خارج کرده، بعد با قرار گرفتن در وضعیت مناسب نسبت به آتش، بتوان با یک دست خاموش‌کننده را گرفته و با دیگر دست نازل را و سپس با فشار آوردن بر اهرم مربوطه محتوای داخل خاموش‌کننده را بر روی آتش ریخت.

برای اطمینان پیدا کردن از کارکرد این مدل از کپسول آتش‌نشانی هر ماه یکبار کنترل ظاهری از خاموش‌کننده انجام دهید. در این کنترل و بازرسی، توسط فشارسنج فشار داخلی سیلندر را مشاهده کرده و از سالم بودن دستگاه از لحاظ آسیب دیدگی، سالم بودن شیر و پلمپ و نیز سالم بودن شیلنگ آن مطمئن شوید. از اینرو در صورت امکان سالی یک مرتبه در حریق آزمایشی آن را به کار ببرید و در نهایت پس از استفاده دوباره کپسول آتش نشانی را شارژ کنید.

کپسول آتش‌نشانی محتوای آب و گاز

این مدل از کپسول‌های آتش‌نشانی به مانند خاموش‌کننده حاوی آب تحت فشار می‌باشد، به عبارتی یعنی محتوی سیلندر آب یا محلول ضد یخ است و آن خالی می‌باشد. در کل در هر دو نوع خاموش‌کننده برای اینکه از زنگ زدگی داخل سیلندر را جلوگیری کنند با لایه‌ای نازک از پلاستیک یا ماده ضد زنگ آن را می‌پوشانند. تفاوت میان این دو نوع خاموش‌کننده در نوع عامل فشار آن‌ها می‌باشد. برای فراهم کردن فشار مورد نیاز در این نوع خاموش‌کننده از گاز
دی اکسید کربن تحت فشار در یک سیلندر کوچک به نام کارتریج استفاده می‌شود.
معمولاً
کپسول آتش‌نشانی حاوی آب و گاز قابل کنترل نیستند، یعنی زمانی که گاز ذخیره شده در کارتریج رها شد برگشت ناپذیر است.

برای کسب اطمینان از کارکرد این مدل کپسول آتش‌نشانی در هر ماه یک مرتبه خاموش‌کنندها را کنترل و بازرسی کنید، به این ترتیب با احتیاط درپوش را باز کرده و کارتریج را از سیلندر خارج نمایید، بعد آن را وزن نموده، چنانچه بیش از ۱۰٪ از وزن گازی که بر روی کارتریج درج شده کاسته شده باشد باید برای شارژ آن اقدام نمود. بعد به طور کامل و دقیق بدنه، کفه، میله ضربه، سوزن، واشر و راه خروج را بازرسی کنید.
بایستی هر ۲ الی ۵ سال سیلندر کپسول آتش‌نشانی را یک بار تست کرد تا از سالم بودن آن مطمئن شد.

کپسول آتش‌نشانی محتوای پودری

کپسول آتش‌نشانی حاوی پودر شامل مخلوطی از پودر برخی مواد شیمیایی که برای خاموش کردن حریق بکار می‌رود. در سالهای گذشته نحوه استفاده از پودر خاموش‌کننده به این شکل بود که تعدادی قوطی یا ظرف به شکل های گوناگون را از پودر پر کرده و در مکان های مناسب قرار می‌دادند و با آغاز آتش‌سوزی افراد پس از اینکه در قوطی ها را باز می‌کردند، پودر داخل آن را بر روی حریق می‌پاشیدند. با گذر زمان برای اینکه بتوانند پودر را بر روی آتش بپاشند، کپسول‌های آتش‌نشانی از نوع پودری را طراحی و به مرحله ساخت رساند.

انواع مختلف از پودرهای خاموش‌کننده: ۱- پودر شیمیایی که برای خاموش کردن آتش از غیر فلزات کلاس A و B و C استفاده می‌شود ۲- پودر خشک که برای خاموش کردن آتش از فلزات کلاس D در کپسول آتش نشانی
استفاده می‌شود.

کپسول آتش‌نشانی حاوی پودر شیمیایی

در این نوع از کپسول‌های آتش‌نشانی از پودر شیمیایی استفاده می شود که خود آن به دو گروه تقسیم می‌شود: الف) پودر شیمیایی معمولی که پایه آن بی کربنات سدیم، بی کربنات پتاسیم، بی کربنات اوره پتاسیم و پتاسیم کلراید می‌باشد و برای خاموش کردن آتش کلاسهای B و C مناسب به نظر میرسد. ب) پودر شیمیایی چند کاره که برای خاموش کردن آتش کلاسهای B و C با آن سازگار است و البته پایه آن فسفات آمونیوم می‌باشد.

کپسول اتش‌نشانی حاوی پودر خشک

در کپسول‌های آتش‌نشانی پودری از نوع پودر خشکی که در آن برای خاموش کردن حریق‌هایی مثل فلزات قابل اشتعال مانند سدیم، منیزیم، آلومینیوم و غیره مناسب می‌باشد و خود آن بر چند نوع است: ۱) نوع S – ترکیبی آن کلرور سدیم، کلرور پتاسیم و کلرور باریم که بعد از پاشیدن بر روی آتش یک پوسته ضخیم روی آتش ایجاد کرده که این حالت باعث می‌شود حریق خاموش شود. ۲) نوع C – ترکیبات آن شامل گل خشک و گرافیت و کلرور سدیم و خون خشک شده حیوانات می‌باشد.

مقایسه کردن ترکیبات بکار رفته در پودر کپسول آتش‌نشانی

معلوم شد که در ترکیبات بکار رفته در کپسول آتش‌نشانی پودری ترکیبات پتاسیم نسبت به سایر ترکیبات دارای نیروی خاموش‌کنندگی قوی تری هستند. به طور مثال بی کربنات پتاسیم نسبت به بی کربنات سدیم توان بیشتری در اطفاء حریق دارد. منتها در مقابل پایداری ترکیبات پتاسیم در مقایسه با دیگر ترکیبات کمتر است. به همین خاطر از بی کربنات پتاسیم به علت ناپایداری و تمایل آن به کلوخه‌ای شدن، بسیار کم در ترکیبات پودر کپسول‌های آتش‌نشانی استفاده می‌شود.

به‌طور کلی بر اساس عامل فشار دو شیوه برای تخلیه کپسول‌ آتش‌نشانی پودری وجود دارد. ۱ـ خاموش‌کننده‌های حاوی پودر و هوا ۲ـخاموش‌کننده‌های حاوی پودر و گاز

کپسول آتش‌نشانی محتوای پودر و هوا

در این نوع از کپسول‌های آتش‌نشانی وقتی که شارژ فشار آن به ۱۰ بار می‌رسد، داخل آن پودر و هوای خشک یا گاز نیتروژن می‌باشد. از آنجایی که پودر در درون خاموش‌کننده به‌طور مستمر تحت فشار می‌باشد امکان دارد حالت کلوخه شدن رخ دهد بسیار زیاد است؛ بنابراین در چنین مواقعی ضرورت دارد که خاموش کننده را وارونه کنیم و دوباره سر جای خود قرار دهیم. اکثر اوقات فشار سنجی بر روی این خاموش‌کننده وجود دارد که آن فشار داخل سیلندر را به نمایش می‌گذارد. از اینرو کپسول آتش‌نشانی حاوی پودر و هوا از نوع قابل کنترل بوده و در وزن‌های متفاوت از ۵/۰ کیلویی تا ۱۴ کیلویی وجود دارد.

لذا سعی کنید هر ماه یک بار کنترل ظاهری از کپسول آتش‌نشانی داشت باشید و در این بازدید می‌توانید فشار موجود در داخل فشار سیلندر را از روی فشار سنج ببینید. پس از آن، بدنه و پلمپ را بازرسی کنید. همین طور در صورت امکان در سال یک بار در آتش سوزی تمرینی از کپسول آتش‌نشانی استفاده کنید.

کپسول آتش‌نشانی محتوای پودر و گاز

کپسول آتش‌نشانی حاوی پودر و گاز خود به دو گروه تقسیم می‌شوند. الف) کارتریج داخل ب) کارتریج بیرون

کپسول آتش‌نشانی ـ کارتریج داخل

در نوع کپسول آتش‌نشانی کارتریج داخلی عامل فشار در آن گاز دی اکسید کربن می‌باشد که در درون یک سیلندر کوچک قرار دارد که این سیلندر زیر درپوش و در داخل سیلندر خاموش‌کننده قرار گرفته ‌است، در زمان کار با آن، با فشار اهرم راه خروج گاز از داخل کارتریج باز و گاز، ترکیبات داخل سیلندر را تحت فشار قرار داده که باعث می‌شود آن محتویات به بیرون بریزد.

کپسول آتش‌نشانی ـ کارتریج بیرون

در نوع کپسول آتش‌نشانی پودر و گاز در کارتریج بیرونی، محتوی گاز دی اکسید کربن CO2 بیرون از استوانه قرار گرفته و در این حالت مجرای خروجی گاز کارتریج به بدنه خاموش‌کننده متصل می‌شود، که کارکرد آن هم فلکه‌ای، هم ضربه‌ای، هم اهرمی است. کارتریج‌هایی که در بیرون بدنه هستند دارای سوپاپ عملکرد بوده و در مواقع ضروری گاز کارتریج از آن بیرون می‌ریزد. در هر حال اگر زمانی گاز به سیلندر ورود پیدا کند، از اینرو خاموش‌کننده‌های پودری کارتریج دار مقدار کمی از پودر آن مصرف می‌شود و نمی‌توان برای دفعات بعدی از کاربرد آن مطمئن بود؛ لذا بایستی گاز درون سیلندر را خارج کنیم و پس از آن درپوش را باز کرده و کارتریج آن را عوض‌ می‌کنیم. فقط برای تخلیه گاز از داخل سیلندر کافی است کپسول آتش‌نشانی را وارونه کنیم و سپس اهرم آن را فشار دهیم تا تمام گاز آن تخلیه می‌شود.

نحوه کار با کپسول آتش‌نشانی پودر و گاز کارتریج بیرون: بهتر است در مجاورت محل حریق، خاموش‌کننده را روی زمین بگذارید، و ضامن را رها کنید بعد از آن لوله‌ی لاستیکی را از گیره بیرون کنید و همزمان آن را با دستگیره با هم در دست نگه دارید فقط مراقب باشید که بدن یا سر و صورت خود را در مسیر سوپاپ ایمنی خاموش‌کننده قرار ندهید و در این لحظه شیر گاز را باز کنید. بعد سعی کنید با یک دست نازل را و با دست دیگر کپسول آتش‌نشانی را گرفته و با فشار بر اهرم نازل، پودر را بر روی حریق بپاشید.

نحوه کار کردن با کپسول آتش‌نشانی پودر و گاز کارتریج داخل: در این گونه از کپسول آتش‌نشانی کارتریج در داخل بدنه سیلندر و زیر درپوش قرار می‌گیرد. زمانی که اهرم را فشار میدهید قبل آن ضامن را خارج کردید تا با این کار گاز از درون کارتریج وارد بدنه سیلندر شود، بعد با یک دستی که نازل را گرفتید، سعی کنید با دست دیگر اهرم را فشار دهید تا به این روش پودر روی آتش پاشیده شود.

تست های مقرری کپسول آتش‌نشانی پودر و گاز: سعی کنید ماهی یکبار درب سیلندر کپسول آتش‌نشانی را باز کرده تا از کلوخه‌ای نشدن پودر اطمینان حاصل نمایید. به این ترتیب از باز بودن خروجی سیلندر و نیز سالم بودن لوله لاستیکی مطمئن شوید، و همین طور کارتریج را وزن نموده تا از شارژ بودن آن مطمئن شوید، اگر زمانی بیش از ۱۰٪ از وزن گاز درون آن کم شده باشد دوباره شارژ کنید. در آتش سوزی آزمایشی در صورت امکان سالی یک بار از کپسول آتش‌نشانی استفاده کنید و دو مرتبه آن را شارژ کنید.

کپسول آتش‌نشانی گاز CO2

از گذشته تا حال، گاز دی اکسید کربن به عنوان یک گاز ضد حریق در دستگاه‌های ثابت اتوماتیک کپسول آتش‌نشانی بکار گرفته می‌شد. به این ترتیب گاز CO2
دارای ویژگی های زیر می‌باشد:

گازی دی اکسید کربن قابلیت اشتعال ندارد و بدون بو، خنثی، غیر سمی سبب فساد نشده، و نیز هادی جریان الکتریسیته نبوده، وزن آن یک و نیم برابر هوا می‌باشد و به همین دلیل در زمان خاموش کردن به نحوی سطح آتش را پوشانده و جایگزین گاز اکسیژن می‌شود و در نهایت عمل اطفاء به نحو خوبی انجام می‌شود. حجم سیلندر کپسول آتش‌نشانی حاوی گاز CO2  است که تحت فشاری در حدود ۶۰–۵۵ اتمسفر به صورت مایع درآمده و در سیلندر قرار گرفته‌است. برای انبساط گاز فضای خالی وجود دارد. چنانچه وزن کلی آن زیاد باشد به عبارتی جنس آن از فولاد است منتها در مقابل وزن آن تا حدودی کم باشد، جنس آن از آلومینیوم می‌باشد. عموماً این نوع از کپسول‌های آتش‌نشانی قابل کنترل هستند، نازل خاموش‌کننده گاز CO2به شکل قیفی یا شیپوری است و دلیل آن نیز این است که از سرعت زیاد گاز در زمان خروج جلوگیری کرده و اجازه داده می‌شود تا انبساط پیدا کند و همچنین از ایجاد صدای زیاد جلوگیری می‌کند. هر چند گاز دی‌اکسید کربن سمی نیست منتها زمانی که به میزان زیاد در فضای بسته مورد استفاده قرار گیرد موجب خفگی فرد می‌شود.

چنانچه به هر دلیلی فشار داخلی سیلندر افزایش یابد، سوپاپ ایمنی که درون آن یک دیسک پاره شونده وجود دارد، فعال شود در نهایت تمام گاز سیلندر خارج می‌شود. از اینرو مقاومت این دیسک در حدود ۱۸۰ اتمسفر می‌باشد، به همین دلیل سیلندر خاموش‌کننده گاز CO2 نباید در زیر تابش مستقیم نور خورشید یا در نزدیکی دستگاه‌های حرارتی قرار گیرد، چرا که بدنه اینگونه از کپسول آتش‌نشانی توانایی تحمل فشاری معادل ۴۵۰ اتمسفر را دارد.

برای کار با این نوع کپسول آتش‌نشانی، در شروع بایستی دستگیره را گرفته و پین را خارج کنید، بعد اهرم را فشار دهید و گاز را بر روی آتش بریزید. فقط باید مواظب باشید که اعضای بدن با شیپور تخلیه‌کننده تماس پیدا نکنند چرا که این قسمت به علت سرمای زیاد امکان دارد سبب سوختگی در محل تماس گردد. مکانیزم شیر این خاموش‌کننده بایستی به شکلی باشد که به سرعت باز و بسته شود، در غیر این صورت گاز تبدیل به یخ شده و راه خروج را مسدود می‌کند، به همین خاطر از شیرهایی با مجرای خروجی با اندازه‌های بسیار کوچک در این دستگاه به کار میرود.

آزمایش‌های مقرری کپسول آتش‌نشانی حاوی CO2: بهتر است هر شش ماه یکبار از سالم بودن دستگاه شامل زنگ زدگی، ضربه خوردگی، آسیب دیدگی نازل و لوله و سالم بودن شیر،مطمئن شوید. بعد از این کار خاموش‌کننده را وزن کرده و چنانچه بیشتر از ۱۰٪ از وزن گاز داخل سیلندر کاهش یافته باشد باید دو مرتبه شار شود.

کپسول آتش نشانی هالوژنه (B. C .F)

هر چند مواد هالوژن دار کپسول آتش‌نشانی به عنوان ماده اطفاء حریق قابل قبول هستند منتها بخاطر آسیب دیدگی به لایه ازن از استفاده این مواد جلوگیری شده است. در هر صورت امکان دارد برخی از موسسات هنوز از این خاموش‌کننده‌ها استفاده کنند. برای ساخت مواد اطفائیه در این کپسول‌های آتش‌نشانی از دو ماده به نام‌های متان CH۴ و اتان C2H۶ به عنوان مواد پایه استفاده می‌شود که البته مواد هالوژنه جانشین هیدروژن این ترکیبات می‌شود و مواد آن به دست می‌آید. از آنجایی که این خاموش کننده‌ها توانایی اشتعال نداشته و تقریباً ۴ الی ۵ برابر از هوا سنگین تر هستند و به سرعت روی حریق را پوشانده و از رسیدن گاز اکسیژن به آتش جلوگیری می‌کنند.

در بیشتر آتش سوزی‌ها می‌توان از این کپسول‌های آتش‌نشانی استفاده کرد، به ویژه در حریق‌های دستگاه‌های برقی و همچنین دستگاه‌های ظریف الکتریکی از این خاموش‌کننده برای اطفاء حریق استفاده کرد.

عامل فشار در کپسول آتش‌نشانی: در این خاموش‌کننده‌ها از سه شیوه بدست می‌آید ۱) فشار هوا یا ازت ۲) فشار گاز داخل کارتریج ۳) فشار درونی خود ماده

انواع مختلف کپسول آتش نشانی هالوژن دار ۱) نوع سقفی که به صورت اتوماتیک کار می‌کند. ۲) نوع بولینگی یا شیشه‌ای که با پرتاب بر روی آتش کار اطفاء را به خوبی انجام می‌دهد. ۳) به شکل استوانه ای

نوع سقفی این کپسول آتش‌نشانی در ظرفیت‌های ۳-۹-۱۲ کیلویی ساخته شده و به صورت اتوماتیک عمل می‌کند. این نوع از خاموش‌کننده ها را عموماً در محل های مناسب به سقف نصب می‌کنند. مسیر خروج مایع با شیشه کوچکی حاوی مواد شیمیایی بسته شده که از یک طرف مجرای خروج و از طرف دیگر به پائین‌کننده وصل می‌شود و مسیر خروج مایع را کاملاً مسدود می‌کند.

وقتی در یک مکانی آتش‌سوزی رخ میدهد حرارت ناشی از آتش به شیشه حاوی مواد شیمیایی که نوعی الکل است رسیده و با منبسط شدن ماده داخل شیشه و در نتیجه شکسته می‌شود و راه خروج مایع هالون باز و مایع مذکور خارج می‌شود و با وجود حرارتی که به شکل بخار درآمده است، روی آتش را می‌پوشاند و سبب خاموش شدن آتش می شود.

شیشه مواد شیمیایی در رنگ‌های متنوع وجود دارد که هر یک از رنگ‌ها در درجه حرارت خاصی سبب شکسته شدن خود شیشه می‌شوند؛ در نتیجه با توجه به نیاز در صورت لزوم آن برگزید و بکار گرفت. نوع بولینگی در این دستگاه‌ها ماده هالوژن دار در شیشه‌هایی به شکل بولینگ قرار داده شده که حجم آن حدود ۱۲۰۰ گرم ماده هالوژن دار می‌باشد. چنانچه در حین آتش‌سوزی آن را در میان آتش پرتاب ‌کنند که در این هنگام با شکستن بطری مواد هالوژنه تبدیل به گاز شده و عمل خاموش شدن آتش انجام می‌گیرد.

نوع استوانه‌ای این نوع کپسول آتش‌نشانی را هم می‌توان به صورت اتوماتیک و هم به صورت دستی به کار برد. چنانچه در مکانی که خاموش‌کننده فوق به دیوار نصب است آتش‌سوزی ایجاد شود و در این لحظه کسی در محل نباشد یا کسی متوجه این اتفاق نشود و در نهایت در این مواقع که حرارت به حباب شیشه‌ای محتوی ماده شیمیایی می‌رسد، شیشه مذکور شکسته شده و راه خروج مایع هالون در این نوع از کپسول‌های آتش‌نشانی باز می‌شود.

کپسول آتش‌نشانی مواد کف

کپسول آتش‌نشانی از نوع مواد کف، که کف مورد مصرف جهت خاموش کردن آتش مایعی است که به صورت پرتاب به روی مواد در حال اشتعال به سرعت روی آتش را می‌پوشاند و از برخاستن گاز قابل اشتعال از روی مواد جلوگیری می‌کند و همچنین با پوشاندن سطح ماده در حال اشتعال از رسیدن اکسیژن هوا به آتش جلوگیری به عمل می‌آورد. وزن مخصوص مواد کف کمتر از وزن مخصوص مایعات قابل اشتعال است بنابراین در سطح آن شناور گشته و پائین نمی‌رود. در سالهای اخیر این نوع از خاموش‌کننده‌ها به سبب اشکالات و ایراداتی که داشتن از رده مصرف خارج گشتند.

شناسائی نوع کپسول‌های آتش‌نشانی

برخی از علائم و مشخصاتی که از طریق سازندگان کپسول آتش‌نشانی ارائه می‌شود یا سایر روش‌ها که در این امر می‌تواند مفید و موثر واقع شود در ذیل آمده‌است:

الف) استاندارد: مؤسسه استاندارد معمولاً سازنده را ملزم به نوشتن اطلاعات لازم روی بدنه کپسول آتش‌نشانی می‌کند، به همین خاطر بر روی بدنه خاموش‌کننده‌ها، اطلاعاتی مثل نوع مواد اطفائی، ظرفیت، موارد استفاده و نحوه‌ی کار با آن را بر روی برچسب نوشته یا به صورت نقاشی کشیده شده بر روی کپسول های آتش نشانی نصب می‌کنند.

ب) حروف: شاید خواندن نوشته‌های خارجی برای تمامی افراد امکان پذیر نباشد، لذا از بعضی حروف که نماینده یک گروه از مواد قابل اشتعال می‌باشد استفاده و از کپسول آتش‌نشانی یاد شده می‌توان برای خاموش کردن آتش از آن‌ها استفاده کرد.

معمولاً حرف A بر روی بدنه خاموش کپسول آتش‌نشانی که برای حریق جامدات مانند چوب، کاغذ، پارچه و مقوا مناسب است درج می‌شود.

معمولاً حروف A.B بر روی بدنه کپسول آتش‌نشانی که برای حریق جامدات معمولی مانند موارد بالا و مایعاتی از قبیل نفت و بنزین و . . . مناسب و مطلوب است نوشته می‌شود.

عموماً حروف A .B.C بر روی بدنه کپسول آتش‌نشانی که پودر آن مناسب برای سه گروه آتش‌سوزی جامدات و مایعات که ذکر شد بعلاوه وسایل الکتریکی است بکار میرود.

معمولاً حروف B.C بر روی بدنه کپسول آتش‌نشانی که برای آتش‌سوزی مایعات و وسایل الکتریکی مناسب است درج می‌شود.

ج) تشخیص از روی قطعات دستگاه ۱ـ کپسول آتش‌نشانی گاز CO2 دارای بدنه‌ای یک تکه، بدون درز و نازلی قیفی شکل است. ۲ـ کپسول آتش‌نشانی حاوی آب دارای نازلی با قطر کم است. ۳ـ کپسول آتش‌نشانی حاوی کف مکانیکی دارای نازلی با سوراخ‌های هواکش است. ۴ـ کپسول آتش‌نشانی حاوی پودر دارای نازلی معمولی می‌باشند.

د) تشخیص نوع خاموش‌کننده کپسول آتش‌نشانی توسط رنگ بدنه سیلندر ۱ـ خاموش‌کننده حاوی آب به رنگ قرمز ۲ـ خاموش‌کننده حاوی پودر به رنگ آبی ۳ـ خاموش‌کننده محتوی گاز CO2 به رنگ مشکی ۴ـ خاموش‌کننده حاوی هالوژن دار به رنگ سبز ۵ ـ خاموش‌کننده حاوی کف به رنگ زرد یا کرم رنگ

مشخص کردن محل مناسب برای نصب کپسول‌های آتش‌نشانی

۱ـ کپسول آتش‌نشانی حتماً در ارتفاع ۵/۱ متری از سطح زمین نصب شود. اگر زمانی وزن خاموش‌کننده بیشتر از ۱۸ کیلوگرم باشد بایستی حداکثر در ارتفاع ۱ متری از سطح زمین نصب شود. ۲ـ  کپسول را در مجاورت ورودی و خروجی‌ها قرار دهید. ۳ـ مسیر برای دسترسی، در حین کوتاه بودن، دقت شود که از وسایل دست و پاگیر خالی شود. ۴ـ در مکانی نصب گردد که امکان صدمات فیزیکی به آن را به حداقل برساند. ۵ ـ از قرار دادن سیلندر در فضای باز و یا در برابر نور خورشید یا برف و باران جلوگیری شود. ۶ ـ حتما دقت نمایید که در هنگام نصب کپسول آتش‌نشانی از مواد مخاطره آمیز فاصله داشته باشد ۷ـ  از بست‌های مخصوص برای نصب کپسول آتش‌نشانی بر دیوار استفاده شود.

انتخاب نوع کپسول‌های آتش نشانی

اصلی ترین نکته در باره‌ی کپسول آتش‌نشانی این است که بدانید هر خاموش‌کننده برای چه نوع خاصی از آتش‌سوزی‌ها مناسب و سازگار است؛ لذا از قبل شما باید بر مبنای نوع ماده‌ای که ممکن است منجر به آتش‌سوزی گردد نسبت به تهیه خاموش‌کننده مناسب بهترین عملکرد را از خود نشان دهید.

دسته‌بندی و کاربرد کپسول آتش‌نشانی

حرف مبین هدف کپسول

حرف مبین هدف کپسول آتش‌نشانی بسته به نوع آن، در سیستم جهانی (به غیر از کشور آمریکا) بدین گونه است:

هدف کپسول آتش نشانی حرف مبین
جامدات معمول A
مایعات B
جریان الکتریسیته C
فلزات واکنش زا D

رنگ کپسول‌های آتش نشانی

همواره در استاندارد رنگ کپسول‌های آتش نشانی بایستی به سه نکته توجه نمود: ۱ـ این استانداردها از هر کشور به کشور دیگر متفاوت خواهد بود. حتی در کشور استرالیا که تابع سنتی کشور انگلستان است، تفاوت وجود دارد.۲ـ این استانداردها تابع موقعیت زمانی هستند. در سال های قبل کل کپسول‌ها را رنگ می‌کردند، این اواخر تمامی کپسول‌های آتش‌نشانی را رنگ قرمر نمودند تا در محیط قابل شناسایی باشد. ۳ـ در اکثر کشورها از جمله کشور ما، با توضیحات نوشتاری یا تصویری روی کپسول‌ها را تعیین می‌کنند، با این کار نوع کپسول آتش‌نشانی را برای استفاده مشخص می‌کنند.

نحوه کار با کپسول آتش‌نشانی پودری

۱-  تحت هر شرایطی خونسرد باشید. ۲-سعی کنید در فضاهای بسته جلوی در ورودی یا خروجی بایستید و در مقابل در فضاهای روباز پشت به باد قرار بگیرید. ۳-تلاش کنید ضامن (پین) دستگیره را از محل خود بیرون بکشید. ۴- با در دست گرفتن سر پاشنده شلنگ کپسول آتش‌نشانی به سمت آتش هدف گیری کنید. ۵-  با خونسردی تمام دستگیره کپسول آتش‌نشانی را به آرامی بفشارید.

استفاده کاربردی از کپسول‌های آتش‌نشانی

بایستی بدانید کجا و چه زمانی از کپسول‌های آتش‌نشانی استفاده کنید. به طور مثال در آتش سوزی‌های برقی یا نفتی برای اطفاء حریق، کپسول آبی کاربردی ندارد.

محتوا موثر برای
آب A
کف A , B
پودر A , B, C , E
گاز دی‌اکسید کربن A , B, E
مایع بخار شونده A , B, C, E
هالوژن دار A , B, E

admin

Write a Reply or Comment